تاسيس كتابخانه مانند ساختن انبار گندم است،
آذوقه فراهم كردن براي زمستان روح است
كه متاسفانه از روي نشانه‎هاي بسيار فرا رسيدنش را مي‎بينم.
مارگرت روسنار


يكي از آذوقه‎هاي زمستاني كه ما پشت سر گذاشتيم و محصول بي‎بديل يك دوره‎ي خاص آغاز اوج گرفتن مبارزات فمينيستي در ايران است مجموعه 9 جلدي ”جنس دوم“ است، شامل 10 شماره مجموعه‎ي مقالاتي كه نوشين احمدي خراساني از اسفند 1377 تا 1380 گردآوري و تدوين و نشر توسعه آن‎را منتشر كرده است (دو جلد 6 و 7 در يك مجلد منتشر شده). مجموعه مذكور را مي‎توان از زواياي مختلفي مورد بررسي قرار داد و در كل، مطالعه‎ي آن براي كساني كه مي‎خواهند با ديدگاه‎ها و جنبش‎هاي اين دوره‎ي خاص آشنا شوند بسيار ضروري است.
در آغاز اين مجموعه، گردآورنده در نوشته‎اي تحت عنوان ”جنس دوم را سيمون دوبووار نوشت“ تلويحا دلايل انتخاب اين نام را براي مجموعه‎اي كه اميدوار بود با كسب مجوز از وزارت ارشاد به صورت فصل‎نامه منتشر كند ”گران‎بها و الهام‎بخش جنبش‎هاي آزادي زنان...“ بودن اين ”كتاب برجسته“ي سيمون دوبووار ذكر مي‎كند. ظاهرا جنبه‎هاي الهام‎بخش كتاب دوبووار براي نوشين در اين جملات كه از پيشگفتار جنس دوم سيمون دوبووار نقل مي‎كند انعكاس يافته است: ”اگر كتاب من به زن‎ها كمك كرده علت اين است كه اين كتاب افكار آن‎ها را بيان كرده و زن‎ها نيز متقابلا حقيقت‎شان را به آن بخشيده‎اند“.
نوشين احمدي نيز مجلدات جنس دوم را با همين ديدگاه ارزنده يعني كمك به زن‎ها، بيان افكار آن‎ها و روال همكاري را چنان پيش بردن كه زنان حقيقت خود را به آن ببخشند، آغاز مي‎كند. انتشار مجموعه‎ي ”جنس دوم“ راهگشاي مكتوب كردن مبارزات زنان در ايران است كه با توجه به مقتضيات زماني، كاري دشوار و جسورانه بوده است. كاري بسيار بلندپروازانه و بي‎سابقه، با توجه به اين كه ساير نشريات زنان به‎طور تاريخي عمدتا حاوي مقالات شخص ناشر بوده است يا با سرمايه‎گذاري دولتي و نيمه‎دولتي و حمايت دولتي منتشر شده است. نوشين احمدي خراساني در مقام روزنامه‎نگاري بسيار برجسته با قابليت‎هاي استثنايي به خوبي از عهده مسئوليتي كه براي خود تعيين كرده برمي‎آيد. با توجه به اهميت اين مجموعه، جدا‏ اميدواريم كه به‎زودي ده جلد ”جنس دوم“ براي استفاده گسترده وارد اينترنت شود.
مطالب گردآوري شده در اين ده شماره ”جنس دوم“ شامل مقالات پژوهشي، روايي، تاريخ شفاهي و خاطرات زنان، شرايط كار و زندگي، معضلات و مبارزات تاريخي زنان، تحليل جنسيتي، اجتماعي و فرهنگي موقعيت زن در ايران، منطقه و جهان است كه مرجع خوبي را براي پژوهش جنسيتي تشكيل مي‎دهد.
جلد 1 حاوي 23 مقاله است كه نوشين احمدي آن‎ها را به 6 گروه تقسيم كرده است، مشتمل بر: انديشه و نظر؛ مسايل حقوقي؛ زنان كم درآمد؛ زنان در گذشته؛ ادبيات زنان؛ خاطره‎ها. اين مقاله‎ها حاوي ديدگاه‎هاي مختلف و اكثرا نوشته‎ي زنان ايراني فعال اجتماعي است و 7 مقاله‎ي ترجمه‎ي شده‎ي فمينيستي. در شماره‎هاي بعدي تعداد مقالات ترجمه شده كاهش يافته و به تاليفات اضافه شده است.
جلد دوم حاوي 19 مقاله در 4 گروه است شامل، بخش ويژه: زنان و مدرنيسم؛ مسايل زنان كارگر؛ تاريخ و ادبيات زنان؛ گوناگون.
جلد سوم حاوي 16 مقاله در 5 گروه است شامل، بخش ويژه: دموكراسي، جامعه مدني و زنان؛ تاريخ و ادبيات زنان؛ مسائل زنان كارگر؛ حقوقي؛ فرهنگ و واژه‎شناسي.
جلد چهارم شامل 21 مقاله مي‎شود كه به 5 گروه تقسيم شده‎اند: ويژه‎ي سيمون دوبووار؛ انديشه؛ بخش ويژه: تشكل‎هاي زنان؛ مسايل زنان كارگر؛ تاريخ و ادبيات زنان.
جلد پنجم شامل 20 مقاله در 4 گروه است، سهم مردها از اين مجموعه 7 مقاله است. 4 گروه شامل مطالب زير مي‎شود: هشت مارس؛ بخش ويژه: هنر، ادبيات و زنان؛ مسائل زنان كارگر؛ گوناگون.
جلد ششم و هفتم شامل 23 مقاله در 8 گروه است: گزارش؛ بخش ويژه: دو زن در برلين؛ ادبيات زنان؛ مسائل زنان كارگر؛ زنان مهاجر؛ زنان منطقه؛ فمينيسم؛ خشونت بر زنان.
جلد هشتم شامل 22 مقاله در 7 گروه: موسيقي و زنان؛ گزارشي از اجلاس پكن + 5؛ بخش ويژه دختربچه‎ها؛ زنان كارگر؛ ادبيات و تاريخ زنان؛ درددل‎هاي زنانه؛ گوناگون.
اولين مقاله، كه خارج از اين گروه‎بندي قرار مي‎گيرد ديداري كوتاه با شيرين عبادي بعد از آزادي او از زندان 25 روزه‎اش به جرم مستندسازي اظهارات يكي از موكلان خود با تهيه‎ي فيلمي از اوست.
جلد نهم شامل 23 مقاله در 8 گروه مي‎شود: انديشه و نظر؛ بخش ويژه: جنسيت، آزار جنسي و زنان؛ ادبيات و تاريخ زنان؛ زنان زنداني سياسي؛ زنان كارگر؛ نقد و نظر؛ 8 مارس چه گذشت؛ گوناگون.
در مجموع آن‎چه در اين مقالات بسيار ارزشمند جلب نظر مي‎كند طرح مسائل عمده و ناگفته‎ي مربوط به زنان در دوره‎ي مورد بحث است، يعني طرح، اظهارنظر و تلاش براي يافتن راه‎هاي كاربردي در حوزه‎ي زنان از جمله تفكيك و تشريح انواع خشونت عليه زنان و كودكان، ادبيات زنان، فعاليت و تشكل‎هاي زنان و... است. هر كدام از اين مجموعه‎ها شامل 160 صفحه يا بيشتر است. هم‎چنين حاوي عكس‎ها وتصاوير جالبي از جنبش‎هاي زنان در ايران و در كشورهاي مختلف و چهره‎هاي فعال و مبارز و... است. تصاويري كه هركدام يادآور مبارزات بي‎وقفه‎ي زنان است و هر كدام حرف‎هاي بسياري در بطن خود دارند.